Intercyza podpisana rok przed wnioskiem nie ochroni majątku. Jakie terminy decydują o skuteczności rozdzielności wobec masy upadłości.
Polski ustawodawca rozróżnia dwa rodzaje majątkowych ustrojów małżeńskich: ustawowy i umowny.
Ustrój ustawowy powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia małżeństwa i polega na wspólności majątkowej. Ustrój umowny bierze swój początek w umowie małżonków zawartej w formie aktu notarialnego i może przybrać postać na przykład rozdzielności majątkowej albo ograniczonej wspólności majątkowej.
Pytanie, które ma tu realne znaczenie finansowe, brzmi: jak na majątkowe ustroje małżeńskie wpływa ogłoszenie upadłości jednego z małżonków?
Niezależnie od dotychczasowego ustroju majątkowego, z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje — z mocy prawa — rozdzielność majątkowa. To zaś, co stanowiło majątek wspólny małżonków, wchodzi do masy upadłości. Poza masą pozostaje przede wszystkim majątek osobisty małżonka upadłego.
Jaką ochronę przyznaje zatem prawo małżonkowi upadłego, skoro cały majątek wspólny wchodzi w skład masy upadłości? Małżonek upadłego może dochodzić należności z tytułu udziału w majątku wspólnym w ramach procedury upadłościowej — poprzez zgłoszenie swojej wierzytelności sędziemu-komisarzowi.
Tu zaczyna się najczęstsza pułapka. Rozdzielność majątkowa nie zawsze będzie skuteczna wobec masy upadłości.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej w formie umowy jest skuteczne tylko wtedy, gdy umowa została zawarta co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Przykład: jeżeli małżonkowie stawili się u notariusza 2 stycznia 2020 r. i ustanowili rozdzielność majątkową, a wniosek o ogłoszenie upadłości wobec jednego z nich wniesiono 2 stycznia 2021 r., to umowa ta nie będzie skuteczna w stosunku do późniejszej masy upadłości. W takiej sytuacji cały majątek wspólny — poza mało znaczącymi wyjątkami — zostanie zlikwidowany w ramach procedury upadłościowej.
Sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej jest bezskuteczne względem masy upadłości, jeśli zostanie dokonane w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości — chyba że pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej został złożony co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.
Ustawodawca bierze zatem poprawkę na tempo działania sądów: jeżeli pozew złożono wcześniej niż 2 lata przed wnioskiem upadłościowym, zniesienie wspólności będzie skuteczne, nawet jeśli sąd orzekł je dopiero w okresie roku przed złożeniem wniosku.
Analogiczne zasady obowiązują, gdy rozdzielność powstaje na drodze rozwodu, separacji czy ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków.
Celem powyższych regulacji jest to, aby bezskuteczne w stosunku do masy upadłości były czynności dłużnika mające na celu pokrzywdzenie wierzycieli, dokonywane na tzw. przedpolu upadłości. Innymi słowy: prawo nie pozwala „przepisać” majątku na małżonka tuż przed złożeniem wniosku.
Jeżeli rozważasz upadłość i pozostajesz we wspólności majątkowej, planowanie należy zacząć odpowiednio wcześnie — albo przyjąć, że majątek wspólny wejdzie do masy i rozważyć złożenie wniosku przez oboje małżonków.
Chcesz sprawdzić, jak te przepisy działają w Twojej sytuacji? Wstępna analiza zajmuje trzy minuty i nie wymaga podawania danych.
Przejdź do analizy