Dwie niezależne przesłanki niewypłacalności — wystarczy jedna. Kto ma obowiązek złożyć wniosek i dlaczego wierzyciele nadużywają tego przepisu.
Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości z punktu widzenia dłużnika z pewnością nie jest łatwą decyzją. Warto jednak wiedzieć, kiedy zgodnie z prawem należy złożyć taki wniosek, aby uniknąć negatywnych konsekwencji wiążących się z niezłożeniem go w terminie.
Kwestie dotyczące ogłoszenia upadłości reguluje ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Zgodnie z nią upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Niewypłacalność zachodzi w dwóch sprecyzowanych przez przepisy sytuacjach.
Ze stanem niewypłacalności mamy do czynienia wówczas, gdy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że tak jest, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące.
W praktyce oznacza to, że wystarczy opóźnienie w zapłacie co najmniej dwóch należności — na przykład dwóch faktur — względem dwóch wierzycieli, aby dłużnik mógł zostać uznany za niewypłacalnego w rozumieniu Prawa upadłościowego.
W praktyce zdarzają się przypadki wykorzystywania tego przepisu przez wierzycieli. Składają oni wnioski o ogłoszenie upadłości dłużników, którzy w powszechnym rozumieniu tego słowa wcale nie są niewypłacalni — uzyskując w ten sposób swego rodzaju narzędzie nacisku. Dłużnik, chcąc zatrzymać postępowanie, spłaca takiego wierzyciela, żeby ten wycofał swój wniosek.
Warto więc pamiętać, że brzmienie przepisu jest kategoryczne: niespłacanie więcej niż jednego długu skutkuje powstaniem niewypłacalności, choćby opóźnienie i wartość długów były niewielkie.
Druga sytuacja uznawana za stan niewypłacalności dotyczy tylko dłużników będących osobami prawnymi (np. spółek akcyjnych) albo jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną (np. spółek jawnych).
Takich dłużników uważa się za niewypłacalnych także wtedy, gdy zobowiązania przekroczą wartość ich majątku — nawet wówczas, gdy dłużnik na bieżąco wykonuje swoje zobowiązania. Stan ten musi utrzymywać się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Obie opisane wyżej przesłanki niewypłacalności są od siebie niezależne. Wystarcza zaistnienie którejkolwiek z nich — lub obu łącznie — aby dłużnika można było uznać za niewypłacalnego.
Samo zaistnienie co najmniej jednej z dwóch opisanych sytuacji rodzi obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Obowiązek ten spoczywa:
Wniosek o ogłoszenie upadłości należy złożyć w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Niedopełnienie tego obowiązku w terminie rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą, może skutkować orzeczeniem zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, a w niektórych sytuacjach rodzi nawet odpowiedzialność karną.
Przesłanki ogłoszenia upadłości zostały w Prawie upadłościowym ujęte szeroko i w sposób kategoryczny. Termin na złożenie wniosku jest krótki.
Warto mieć to na uwadze, prowadząc działalność gospodarczą we własnym imieniu lub zarządzając spółką prawa handlowego. Aby uniknąć negatywnych konsekwencji, konieczne jest stałe monitorowanie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz dbanie o terminowe regulowanie zobowiązań.
Jeżeli firma jest zagrożona niewypłacalnością, ale ma perspektywy dalszego działania, przed złożeniem wniosku upadłościowego warto rozważyć jedno z czterech postępowań restrukturyzacyjnych — otwarte w terminie chroni zarząd przed odpowiedzialnością osobistą tak samo jak wniosek o upadłość.
Chcesz sprawdzić, jak te przepisy działają w Twojej sytuacji? Wstępna analiza zajmuje trzy minuty i nie wymaga podawania danych.
Przejdź do analizy