Te długi trzeba spłacić w całości mimo restrukturyzacji. Alimenty, renty, roszczenia o wydanie mienia i składki finansowane przez pracownika.
Ustawodawca w art. 151 ustawy — Prawo restrukturyzacyjne („p.r.”) w ust. 1 wskazuje wierzytelności z mocy prawa (bezwzględnie) nieobjęte układem, natomiast w ust. 2 i 3 wymienia wierzytelności, które co do zasady nie są objęte układem, ale mogą zostać nim objęte za zgodą wierzyciela.
Wyłączenie oznacza, że ustawodawca w ogóle wyklucza restrukturyzację takich wierzytelności na mocy układu — nie dopuszcza jakiejkolwiek formy modyfikacji ich wysokości, umorzenia w części czy zamiany na udziały bądź akcje w spółce.
Dla dłużnika konsekwencja jest jednoznaczna: będzie zobligowany do wykonania tych zobowiązań w całości, zgodnie z ich pierwotną treścią. Wierzytelności nieobjęte układem to takie, na których redukcję — pomimo procesu restrukturyzacji — dłużnik nie może liczyć.
Jest jednak i druga strona. W przeciwieństwie do wierzytelności objętych układem, których dłużnik nie może regulować po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, wierzytelności nieobjęte układem mogą być spłacane w czasie trwania postępowania.
Chodzi o wierzytelności alimentacyjne oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, a także z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.
Wierzytelności alimentacyjne obejmują nie tylko alimenty w kontekście środków utrzymania lub wychowania należnych osobie uprawnionej — dziecku, małżonkowi, przysposobionemu — ale również wierzytelności o zbliżonym charakterze, których podstawą jest ogólnie rozumiany obowiązek materialnej opieki nad najbliższymi.
Renty, podobnie, należy rozumieć jako wszelkie renty obejmujące odszkodowanie ze wskazanych w przepisie tytułów, w szczególności w przypadku uszkodzenia lub rozstroju zdrowia, a także gdy w ich następstwie nastąpiła śmierć.
Wyjątek: jeżeli obowiązek renty wynika z innych tytułów niż wskazane w przepisie i nie pozostaje w związku z opisanymi tam wydarzeniami — na przykład wynika z umowy, jest rentą ubezpieczeniową bądź rentą z tytułu zmiany służebności — to takie wierzytelności mogą podlegać restrukturyzacji w ramach układu.
Restrukturyzacja zobowiązań dłużnika może dotyczyć składników jego majątku, a nie cudzych praw (z wyjątkiem osobno uregulowanego przewłaszczenia na zabezpieczenie).
Chodzi o sytuację, w której dłużnik faktycznie jest w posiadaniu konkretnej rzeczy, ale nie jest jej właścicielem. Wówczas wierzycielowi służy roszczenie o wydanie takiej rzeczy. Otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu tego roszczenia, wobec czego niemożliwe jest ograniczenie tego prawa w układzie.
Roszczenia o zaniechanie naruszania praw dotyczą zaprzestania wszystkich naruszeń mających inny charakter niż naruszenie władztwa — na przykład naruszeń praw autorskich czy praw osobistych. Przykładowo: roszczenie o zaprzestanie działań naruszających dobre imię poprzez obrażanie i pomawianie na forach internetowych.
Jeżeli dłużnik nabył spadek po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, wierzytelności, jakie będą mieli względem niego wierzyciele w związku z tym spadkiem, nie ulegną restrukturyzacji — po wejściu spadku do masy układowej lub sanacyjnej nie mogą zostać objęte układem.
Przyjęcie spadku może nastąpić jako przyjęcie proste (wprost), wiążące się z odpowiedzialnością za długi spadkowe bez ograniczenia, albo jako przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, tj. z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe — co oznacza, że wierzyciele nie będą mogli dochodzić od spadkobiercy więcej, niż otrzymał z tytułu dziedziczenia.
Najczęściej spadkobierca składa oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, ale nawet jeżeli nie zdąży złożyć go w przewidzianym terminie, przyjmuje się, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. W praktyce więc brak możliwości objęcia układem wierzytelności związanych ze spadkiem nie będzie dla dłużnika zbyt dotkliwy.
Wyłączeniu z układu podlegają wierzytelności z tytułu takich składek na ubezpieczenie społeczne, których dłużnik jest jedynie płatnikiem.
Chodzi zatem o składkę finansowaną przez ubezpieczonego, którym jest pracownik, ale której płatnikiem — osobą obowiązaną do wykonania przelewu — jest pracodawca, czyli dłużnik.
Pozostała część składek, które finansuje restrukturyzowany ubezpieczony (np. emerytalne, rentowe, chorobowe), może i będzie podlegać układowi na odpowiednich zasadach.
Dwie kolejne grupy wierzytelności są co do zasady wyłączone z układu, ale mogą zostać nim objęte, jeżeli wierzyciel bezwarunkowo i nieodwołalnie wyrazi zgodę.
Zgoda wierzyciela musi być bezwarunkowa — nie można jej uzależnić od jakichkolwiek przyszłych czynników ani od minimalnego poziomu zaspokojenia zobowiązań. Nie może też zostać wyrażona następczo: należy udzielić jej najpóźniej przystępując do głosowania nad układem, przy czym może być zgłoszona ustnie do protokołu zgromadzenia wierzycieli.
W tej grupie mieszczą się wszelkie wierzytelności wynikające ze stosunku pracy, bez względu na podstawę jego zawarcia — powołanie, mianowanie czy umowa o pracę. Chodzi o zatrudnienie pracownicze w rozumieniu Kodeksu pracy, nie zaś o świadczenie tożsamych usług w ramach umowy zlecenia czy umowy o dzieło.
Wierzytelnościami tymi nie jest wyłącznie wynagrodzenie za pracę, ale również wszelkie wierzytelności, jakich pracownik może dochodzić w ramach przepisów pracowniczych — premie, dodatki, wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy.
Skutkami układu co do zasady nie są objęte także wierzytelności zabezpieczone zastawem oraz hipoteką, bez względu na rodzaj tych praw. Kategoria ta obejmuje wierzytelności o charakterze osobisto-rzeczowym.
Będą to wierzytelności zabezpieczone na mieniu dłużnika hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską — w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia.
Co ważne, wyrażenie zgody na objęcie wierzytelności układem nie jest tożsame ze zrzeczeniem się zabezpieczenia — ono pozostaje w mocy.
Jeżeli wierzyciel nie wyrazi zgody na objęcie wierzytelności układem, wierzytelności zabezpieczone rzeczowo nie doznają żadnych ograniczeń — ani w toku postępowania restrukturyzacyjnego, ani po prawomocnym zatwierdzeniu układu.
Aby wierzyciel miał interes w wyrażeniu zgody, proponowane warunki restrukturyzacji muszą być dla niego korzystne — w szczególności bardziej korzystne niż przymusowe dochodzenie swoich praw.
Niedopuszczalne jest objęcie układem wierzytelności, które już zostały objęte układem. Chodzi o to, aby te same wierzytelności nie stały się przedmiotem dwóch postępowań restrukturyzacyjnych. Poprzedni układ musi zostać uchylony, by wierzytelność mogła ponownie zostać objęta układem.
Chcesz sprawdzić, jak te przepisy działają w Twojej sytuacji? Wstępna analiza zajmuje trzy minuty i nie wymaga podawania danych.
Przejdź do analizy