Sąd zatwierdza układy przewidujące umorzenie nawet 90% zadłużenia — ale tylko wierzytelności objęte układem można w ten sposób zredukować.
Dłużnik może zaproponować wierzycielom na przykład:
W praktyce zdarza się, że sąd zatwierdza układy przewidujące umorzenie zobowiązania dłużnika nawet o 90%. Co ważne, wymienione sposoby można ze sobą łączyć.
Objęcie wierzytelności układem wywołuje ten skutek, że dana wierzytelność będzie mogła zostać poddana jednemu z opisanych powyżej „zabiegów” restrukturyzacyjnych — na przykład rozłożeniu na raty.
Trzeba jednak wyraźnie podkreślić: dłużnik nie może regulować wierzytelności objętych układem z mocy prawa. Takie rozwiązanie, choć pozornie niezrozumiałe i krzywdzące dla kontrahentów dłużnika, ma pomóc mu się zrestrukturyzować — ustabilizować sytuację i pozwolić na dalsze sprawne funkcjonowanie na rynku.
Odwrotnie jest z wierzytelnościami nieobjętymi układem: do nich nie odnoszą się propozycje układowe i konieczne będzie zaspokajanie ich na bieżąco, w pełnej wysokości.
Ustawodawca w art. 150 ustawy — Prawo restrukturyzacyjne („p.r.”) wskazuje wierzytelności, które obejmuje układ.
Podstawowym kryterium objęcia wierzytelności układem z mocy prawa jest moment powstania wierzytelności osobistych. Te, które powstaną przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, będą objęte układem. Wierzytelności powstałe po otwarciu postępowania — włącznie z powstałymi w dniu otwarcia — układem objęte nie będą.
W przypadku przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego i sanacyjnego dniem otwarcia postępowania będzie dzień wydania przez sąd postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Wyjątkiem jest postępowanie o zatwierdzenie układu, w którym nie występuje otwarcie postępowania jako takie — funkcję dnia otwarcia pełni tam wyznaczany przez dłużnika dzień układowy.
Dla objęcia wierzytelności układem istotny jest moment ich powstania, a nie wymagalności. Objęcie wierzytelności układem nie jest też uzależnione od jej pieniężnego bądź niepieniężnego charakteru.
Układ obejmuje wierzytelności osobiste, tj. takie zobowiązania, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność osobistą — odpowiada swoim majątkiem. Wynikać one mogą na przykład z umowy albo z bezpodstawnego wzbogacenia.
Od wierzytelności osobistych należy odróżnić wierzytelności wyłącznie rzeczowe, które nie będą objęte układem. Chodzi o przypadki odpowiedzialności tylko rzeczowej dłużnika, ograniczonej do przedmiotu zabezpieczenia.
Odsetki powstające za każdy dzień za okres od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego są objęte układem. Nie ma znaczenia ich rodzaj — mogą to być odsetki ustawowe za opóźnienie, umowne czy odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych.
Standardowe propozycje układowe będą przewidywały umorzenie takich odsetek w całości (z wyjątkiem odsetek od należności ZUS).
Odsetki od wierzytelności powstałych przed dniem otwarcia postępowania — objętych układem — dzielą los restrukturyzowanych wierzytelności głównych. Tym samym również są objęte układem i poddawane restrukturyzacji.
Warunkiem określa się zdarzenie przyszłe i niepewne. Wierzytelność zależna od warunku będzie mogła zostać objęta układem tylko wówczas, jeśli warunek ziści się w czasie wykonywania układu. Przepis dotyczy wierzytelności zależnych od warunku zawieszającego (nie zaś rozwiązującego).
Przykładem są wierzytelności z tytułu kar umownych, naliczone na podstawie umowy zawartej przed otwarciem restrukturyzacji, lecz z powodu zdarzeń powstałych już po otwarciu postępowania. Na dzień otwarcia postępowania istnieje bowiem już stosunek zobowiązaniowy, z którego kary umowne mogą być naliczone — natomiast to, czy spełnią się przesłanki ich naliczenia w przyszłości, jest niepewne.
Jeżeli natomiast zdarzenie, od którego uzależnione jest powstanie wierzytelności, nastąpi już po stwierdzeniu wykonania układu, wówczas wierzytelność nie zostanie objęta układem i powinna być zaspokojona w całości.
Wierzytelności wynikające z umowy wzajemnej, która nie została wykonana w całości lub części przed dniem otwarcia postępowania, są objęte układem tylko wtedy, gdy świadczenie drugiej strony jest świadczeniem podzielnym — i tylko w zakresie, w jakim druga strona spełniła świadczenie przed dniem otwarcia postępowania i nie otrzymała świadczenia wzajemnego.
W przypadku umów wzajemnych obie strony są do czegoś uprawnione i zobowiązane — de facto obie występują jednocześnie jako wierzyciel i dłużnik. Przykładem jest umowa o dzieło polegająca na wykonaniu naprawy: jedna strona zobowiązuje się naprawić i jest uprawniona do zapłaty, druga jest zobowiązana zapłacić i uprawniona do otrzymania naprawionego przedmiotu.
Świadczenia z niewykonanych umów wzajemnych mogą i powinny być na bieżąco wykonywane po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Obowiązek ten ma ten skutek, że dłużnik kontynuuje działalność, dzięki czemu pozyskuje środki niezbędne do utrzymania przedsiębiorstwa w ruchu, a w przyszłości — do wykonania układu.
Świadczenie z umowy wzajemnej objęte jest układem wyjątkowo: gdy wierzyciel już spełnił świadczenie do majątku dłużnika przed dniem otwarcia postępowania i nie otrzymał świadczenia wzajemnego (np. zapłacił za zamówione dzieło, a dłużnik jeszcze go nie wydał).
Istnieją jeszcze dwa rodzaje wierzytelności, które co do zasady nie są objęte układem, ale mogą zostać nim objęte, jeżeli wierzyciel bezwarunkowo i nieodwołalnie wyrazi na to zgodę:
Aby wierzyciel miał interes w wyrażeniu zgody na restrukturyzację swojego zobowiązania, proponowane warunki muszą jawić się jako korzystne dla niego — w szczególności bardziej korzystne niż przymusowe dochodzenie swoich praw.
Chcesz sprawdzić, jak te przepisy działają w Twojej sytuacji? Wstępna analiza zajmuje trzy minuty i nie wymaga podawania danych.
Przejdź do analizy